Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Lekkere plekjes bij paarden

Ingediend door jinke op 17 augustus 2015 - 17:54
Tekst: Jinke Hesterman
 
Paarden poetsen elkaar om verschillende redenen. Dit gedrag, ook wel 'groomen' genoemd, vertonen ze vooral om de onderlinge band te verstevigen en de rangorde te bepalen. Merries zouden elkaar vaker poetsen dan hengsten. Toch weten ook hengsten elkaars lekkere plekjes goed te vinden.
 
Paarden die elkaar poetsen, trekken hun lippen op en raspen met ontblote tanden over elkaars vacht. Dat doen ze altijd paarsgewijs en synchroon: als het ene paard de rug van de ander poetst, doet de ander dat op dezelfde manier en dezelfde plek terug. Er is wel een verschil in wie het initiatief neemt. Vrijwel altijd begint het paard dat lager in de rangorde staat. Het dominante paard maakt er op een gegeven moment een einde aan.
 
Het poetsen, ofwel groomen, komt voor bij veel zoogdieren. Bij apen wordt gesproken over ''vlooien''. Paarden die poetsen bevrijden elkaar voor een deel van parasieten, maar bij deze diersoort gaat het, net als bij vele andere diersoorten, om veel meer dan dat. Ze doen het om de verhoudingen binnen de groep te bestendigen, maar ook als een gebaar van verzoening na een conflict. Veulens in een groep die door de merries terechtgewezen worden, doen aan 'luchtpoetsen'; ze maken poetsbewegingen met hun tanden als onderwerpingsgebaar. Paarden die niet tot dezelfde groep behoren, poetsen elkaar nooit.
 
Het gebied rondom de nek, de schoft, van de onderkant van de manenkam tot iets voorbij de rugaanzet, is het favoriete poetsgebied. In mindere mate poetsen paarden ook elkaars rug, kruis, schouders en voorbenen. Uit tests is gebleken dat paarden die rond de schoft gepoetst worden, een verlaging van de hartslag met zo'n 10 procent krijgen. Dit verschijnsel wordt in verband gebracht met een belangrijke zenuwknoop die ook in dit gebied huist. Het zou het kalmerende effect van poetsen bij ruzies in de groep mogelijk verklaren. Ook komen er door het groomen beta-endorphinen vrij, waardoor het gevoel van welbevinden toeneemt.
 
Het groomen neemt per keer maar een paar minuten in beslag. Meestal doet het gedrag zich voor tussen twee merries, een merrie en een ruin, en een merrie en veulen. Maar ook hengsten weten elkaars lekker plekjes te vinden. Merries vormen vaak langdurige relaties met elkaar, waarin het groomen een belangrijke rol speelt. Ze vinden het prettig om dicht bij elkaar te zijn en zo nu en dan aan elkaar te knabbelen. Het gedrag is ook bevorderlijk voor de samenhang in de kudde en het verminderen van agressief gedrag. Jonge paarden groomen meer dan oude paarden. Veulens beginnen elkaar al binnen een paar weken na de geboorte te groomen. 
 
Hoe vaak paarden groomen blijkt sterk afhankelijk van het seizoen en de tijd die paarden besteden aan het grazen. In de zomer hebben ze meer tijd om elkaar te poetsen. Paarden die wat lager in de rangorde staan blijken er in de zomer ook meerdere ‘grooming partners’ op na te houden.
Paarden vinden het meestal ook erg prettig om door hun verzorger gepoetst (geborsteld) te worden. Kleine krabbels en klopjes in het favoriete poetsgebied zijn ook handig om een nerveus paard wat rustiger te maken, of om een paard voor een prestatie te belonen.
Verschenen in